Bitter worden of mild blijven
In zijn werk en observaties ziet Boer twee bewegingen. Sommige mensen verharden naarmate ze ouder worden. Ze blijven vasthouden aan wat hen is aangedaan. Anderen lijken, ondanks verlies en tegenslag, iets lichts te bewaren. “Bitterheid ontstaat vaak waar mensen blijven vasthouden aan wrok,” zegt Boer. “Mildheid vraagt iets anders: het vermogen om te erkennen dat je zelf ook fouten hebt gemaakt en daar woorden aan te geven.” Echte excuses, benadrukt hij, zijn nooit “sorry, maar…”. Ze vragen erkenning zonder verdediging. Die houding kan, zowel naar anderen als naar jezelf, onverwacht veel innerlijke ruimte geven in de laatste levensfase.
Zingeving is mogen bestaan
In de euthanasiepraktijk zag Boer dat lijden lang niet altijd draait om pijn of lichamelijke klachten. Steeds vaker gaat het over iets anders: het gevoel er niet meer toe te doen. Overbodig te zijn. Geen plek meer te hebben. Zingeving begint volgens hem bij een fundamenteel besef: ik mag er zijn. Dat gevoel ontstaat niet vanzelf. Het groeit in relaties, in erkenning, in deel uitmaken van een groter geheel. Dat kan religieus zijn, maar ook sociaal: familie, vriendschappen, een gemeenschap, een gedeeld verleden. Wie het gevoel verliest dat zijn bestaan ertoe doet, zegt Boer, verliest vaak niet het leven zelf, maar de betekenis ervan.
