Vragen aan de NS-directeur Wouter Koolmees

Wouter Koolmees: “Nederland is niet te vergelijken met andere landen, vooral omdat de politiek hier ervoor heeft gekozen het reizen met de trein niet te subsidiëren. Het Rijk geeft wel subsidie aan ProRail – dat onder meer verantwoordelijk is voor de rails, het onderhoud aan stations, roltrappen en liften – maar niet aan de NS. In veel andere landen levert de overheid een bijdrage aan de treinkaartjes, waardoor ze goedkoper kunnen worden. Maar de NS moet alle kosten terugverdienen met de verkoop van kaartjes. Dat maakt het lastig om goedkoper te worden. Tegelijk is reizen met de trein lang niet altijd duurder dan met de auto. Zeker niet als je de aanschaf, afschrijving, het onderhoud en de brandstofkosten meerekent. En ga je naar een grote stad, dan komen daar vaak ook nog hoge parkeerkosten bij. Bovendien zijn er bij treinreizen verschillende kortingen mogelijk.”

Niet alleen de prijs is een drempel. Veel ouderen vinden het reizen ook ingewikkeld geworden. Maakt de NS het zichzelf en de reiziger niet onnodig moeilijk?

"Als NS willen we graag ons abonnementenlandschap versimpelen, maar elke keer dat we iets afschaffen, zijn er mensen die daar fel op tegen zijn. Dat maakt het lastig. En soms kunnen we niet anders. Neem de samenreiskorting: daarmee krijg je 40 procent korting in de daluren als je meereist met iemand die een abonnement heeft. Vroeger kon je in de trein gewoon een wildvreemde aanspreken en vragen of je mee mocht reizen met diens abonnement. Maar daar werd veel misbruik van gemaakt. Daarom moet je nu vooraf via een koppelcode jezelf aan die andere koppelen. Dat beperkt het misbruik, maar is inderdaad omslachtiger."

Het betekent ook dat reizigers digitaal vaardig moete zijn. In hoeverre houdt de NS daar rekening mee?

"Het is voor ons duidelijk dat we steeds verder zullen digitaliseren. In theorie kunnen we op elk station ook mensen inzetten, maar dat is vanuit kostenperspectief onhaalbaar. Op stations zonder vast personeel hebben we daarom andere hulpmiddelen, zoals de Service- en Alarmzuil. Druk je op de blauwe knop, dan kom je direct in contact met een medewerker. Die is 24 uur per dag bereikbaar. Daarnaast heeft elke station altijd één automaat waar je nog met contact geld kunt betalen. Ook staat op elke automaat het telefoonnummer waarop je de NS kunt bereiken. verder proberen we de app zo eenvoudig mogelijk te houden, maar wel met voldoende opties voor wie dat wenst. Zo kun je via icoontjes in de app zien hoe druk het op een bepaald traject is."

In Amersfoort start de NS samen met de gemeente vanaf juli 2026 een proef waarbij duizend inwoners met een laag inkomen een half jaar gratis met het ov mogen reizen. Zo wordt onderzocht of dit de mobiliteit kan verbeteren van mensen die anders nauwelijks reizen. Wat verwacht u van dit project?

"Allereerst is het goed om te weten dat de NS niet bepaalt wie die duizend mensen zijn, dat doet de gemeente. Wij zijn vooral benieuwd naar wat er vervolgens gebeurt: hoeveel mensen melden zich aan, hoe vaak gebruiken ze de pas en op welke trajecten? Met die resultaten willen we onderzoeken of het mogelijk is om samen met de landelijke of regionale overheid een speciale reispas te ontwikkelen voor mensen met een laag inkomen. Hoe dat verder gaat, is nu nog onduidelijk."

Als het gaat om reizen met de trein, horen we van onze leden vaak dat ze het spannend vinden. Bijvoorbeeld rondom het in-en uitchecken en eventuele vertragingen. Wat doen jullie om het minder spannend te maken?

"Die onzekerheid hopen we steeds verder weg te nemen door onze app ze eenvoudig én volledig mogelijk te maken. Daarnaast denken we na over een soort ambassadeurs, mogelijk met hulp van de ANBO-PCOB, die reizigers kunnen helpen met het gebruik van de app."

Tot slot: wat ziet de NS als belangrijkste maatregel om meer ouderen de trein in te krijgen?

"We werken hard aan de toegankelijkheid van de treinen. Steeds meert treinen zijn toegankelijk voor mensen die minder goed ter been zijn. Uiteindelijk moeten al onze treinen dat zijn voor mensen met een beperking. Maar dat kost tijd. Sommige minder toegankelijke treinen gaan nog makkelijk twintig jaar mee, en ze nu al afvoeren zou kapitaalvernietiging zijn. Maar stap voor stap moderniseren we de hele vloot. Dat zien wij als een maatschappelijke opgave."