Er zijn regelmatig reclames op de radio die ons willen overhalen te gaan beleggen. Ze ‘bewijzen’ dat beleggen beter is, want kans op hoger rendement dan de schandalig lage rente bij de grootbanken. Waarom zouden ze ons willen verleiden? Omdat zij er aan hopen te verdienen natuurlijk. Er zijn zelden verhalen te horen van mensen die het schip in gingen met hun beleggingen. Nog erger is het als mensen ondanks een ‘financiële vergissing’ volhouden dat het een goede keus was.
Dat komt door 'cognitieve dissonantie'. Ofwel de menselijke neiging een eenmaal ingenomen standpunt te blijven verdedigen, ook al is overduidelijk gebleken dat het nadelig of gewoon onjuist is. Psycholoog Festinger beschreef dit verschijnsel voor het eerst. Het bleek té moeilijk om toe te geven dat ze fout zaten.
Bekende smoesjes
Bij geldzaken werkt het precies zo. Een voorbeeld van langer geleden (uit 2005) toen bleek dat zakenman René van den Berg bezig was met een piramidespel. Aan een selecte groep 'beleggers' beloofde hij hoge rendementen. Die betaalde hij ook wel degelijk. Alleen kwam het 'rendement' niet uit beleggingen, maar uit ingelegd geld van nieuwe deelnemers. Hij hoefde geen reclame te maken. De beleggers van het eerste uur vertelden over hem aan hun vermogende (tennis)vrienden. Meer dan 1400 gedupeerden vertrouwden hem. Toen de piramide instortte kwam Van den Berg met de bekende smoesjes: hij was zélf opgelicht, en er zou echt, eerlijk, heus nog geld loskomen. Een kleine groep 'aanhangers' bleef hem steunen, tot in de rechtbank aan toe. Hij kreeg vijf jaar cel, na drie jaar omgezet in een taakstraf.
Natuurlijk zijn niet alle vormen van beleggen oplichting, maar beleggen is wel altijd riskant. Wie de kans op een zo hoog mogelijk rendement wil, loopt het grootste risico. Wie kiest voor een lager risico zal een lager rendement krijgen. Ook zonder fraude kan belegd geld ‘verdampen’. Het laagste rendement hoort bij sparen, maar daar is geen risico aan verbonden. Althans, voor wie spaart bij een Nederlandse bank of een buitenlandse bank die onder het Nederlandse depositogarantiestelsel valt. Die buitenlandse rentes zijn vaak iets hoger. Kijk op het platform Raisin, daar zijn rentes te vergelijken en is een overstap te maken. Kijk bij een overstap wel naar voorwaarden en garanties. Soms lokken ze met relatief hoge rente, maar geldt die alleen voor het eerste half jaar.
Onvrij
Zelf koos ik nooit voor beleggen, beleggingshypotheken, woekerpolissen, Bitcoins en zelfs niet voor Raisin-banken met garantie. Ik spaarde gewoon bij mij eigen bank. Saai maar zeker. Later bracht ik een deel van het spaargeld onder bij kleinere Nederlandse banken met een hogere rente. Voor een deel van het geld koos ik een deposito, het staat dan voor een gekozen periode vast en geeft weer iets meer rente. Hoe langer het vast staat, hoe hoger de rente. Bij één jaar 1,7%, oplopend tot circa 3% bij tien jaar. Maar lang vastzetten is ook weer zo onvrij. Ik ga dus niet slapend rijk worden, maar slááp tenminste wel lekker zonder zorgen.
