Oktober is de Maand van de Geschiedenis. Op lezingen vertel ik graag sterke verhalen over de geschiedenis van spaarzaamheid, waar Nederlanders van oudsher om bekend staan.
Vroeger was het normaal zuinig en sober te zijn, een leven lang met één stel pannen, meubels, beddengoed en servies te doen. Kapotte kleding werd gerepareerd, sokken gestopt. In de naaimand die ik erfde van mijn oma zat zo’n ‘ei’ als gereedschap bij het sokken stoppen. Nieuw gekocht werd er pas als het oude echt op was. We hebben het dan over de jaren voor en na de oorlog, toen de meeste mensen het niet breed hadden.
In de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw begonnen de bomen tot in de hemel te groeien. Nederlanders werden rijker, de eigen auto rukte op. We waren al snel geen kampioen spaarzaamheid meer, maar kampioen weggooien en verspillen. Niet iedereen deed daaraan mee. Hanneke van Veen schreef geschiedenis door in 1992 samen met haar man Rob van Eeden De Vrekkenkrant uit te brengen en de Stichting Zuinigheid met Stijl op te richten.
Doldwaze besparingen
Daar er gaat nog een bespaargeschiedenis aan vooraf. In 1980 verscheen ‘Het hergebruikboek’, uitgegeven door ‘De kleine aarde’ uit Boxtel en geschreven door Hanneke. Ik kreeg het boek cadeau van mijn toenmalige verkering, hij schreef er een lieve opdracht in. Het is gedrukt op dat grijze recycling-papier en geeft volop hergebruiktips. Van oude panty’s kunnen we ‘bloemen’ maken, van blikjes speelgoed en van het glazen deurtje van een kapotte wasmachine een oven- of fruitschaal. Geweldig idee! Ik had altijd een schroevendraaier in mijn fietstas om glazen schalen uit wasmachinedeurtjes van machines bij het grofvuil te schroeven.
Je moest zuinig doen met water. Het ging haar om het milieu. Wat was ze haar tijd toch ver vooruit! In de jaren negentig begon ze dus de Vrekkenkrant. Ik viel als een blok voor hun aanpak: allerlei doldwaze besparingen met veel humor opgedist (zoek een kleine partner, want die eten minder’).
Vrekkenkind
Je kon een gratis nummers verdienen door bruikbare tips in te sturen. Dat was niet tegen dovemans oren gezegd, ik stuurde stapels tips naar ‘Schrapenhage’, zoals zij hun woonplaats noemden. Ze vroegen me al snel artikeltjes te schrijven. Dat was het begin van mijn werk als schrijver. Ze noemde mij hun vrekkenkind.
Hanneke en Rob bleven niet hangen in het succes. Ze bedachten steeds weer een nieuwe invalshoek. Ze begonnen in 2011 de website vanspaarbankveranderen.nl uit protest tegen vooral ING die klanten wierf met redelijke rente en die ‘stiekem’ steeds verder naar beneden bijstelde. Nog steeds een probleem: hypotheekrente stijgt, spaarrente niet.
Mooie woorden
Terwijl het bij ons langzaam doordringt welke gevolgen klimaatverandering heeft, was Hanneke val sinds 2014 actief tegen de opwarming van de aarde met verschillende websites zoals www.meergroenzelfdoen.nl.
Vorig jaar overleed ze, 82 jaar oud. Er was een drukbezochte duurzame uitvaart en veel mooie woorden, onder andere van een verdrietige, maar dankbare Rob. Dank Hanneke, voor alles. De bespaargeschiedenis gaat door. Waarbij spaarzaamheid steeds vaker met duurzaamheid wordt verbonden.
