Zwemles voor ouderen? Ja, en het is nog leuk ook!

De cijfers zijn alarmerend: het aantal ouderen dat verdrinkt groeit de laatste jaren. Tijd voor een actieplan, zo vinden de experts. Zwemlessen voor ouderen zijn daarvan een belangrijk onderdeel.

In 2025 verdronken in Nederland 100 mensen en 41 daarvan waren 60-plussers (bron: CBS). Een onderzoek naar de exacte oorzaken loopt nog, maar de cijfers tonen wel aan dat het met de zwemvaardigheid van veel ouderen slecht is gesteld. Dat moet veranderen. In het Rotterdamse zwembad Oostervant zijn daarom een jaar geleden zwemlessen voor ouderen gestart. En met succes: de deelnemers zijn reuze enthousiast.

“Deelnemers kunnen als ze genoeg vorderingen maken hier alsnog hun diploma halen.” Andrew wijst naar de overkant van het zwembad. Daar, in het diepe gedeelte, krijgen drie dames apart les van een collega. Borstcrawl, schoolslag, rugslag, onderwaterzwemmen. “We leren ze alles wat nodig is voor het diploma.” Toch ligt de focus hier niet op het behalen van het zwem-ABC, zoals dat tegenwoordig heet. “Het is niet voor iedereen weggelegd om een diploma te halen. Sommige mensen kampen met fysieke problemen. We kijken naar wat iemand kan en wil en daar passen we de lessen op aan. Het belangrijkste is dat de deelnemers zich zelf weten te redden in het water en hopelijk ook het plezier van zwemmen ontdekken.”

Doodzonde als deze zwemgroep gaat verdwijnen, vindt Brigitte Muller, projectleider van het Nationaal Plan Zwemveiligheid. “Dit zijn voorbeeldprojecten die we juist moeten koesteren. Extra aandacht voor de zwemvaardigheid van ouderen is hard nodig. Uit het in 2024 verrichte Nationaal Sportonderzoek van het Mulier Instituut blijkt dat 23 procent van de 50- tot 79-jarigen geen zwemdiploma heeft. Uit datzelfde onderzoek blijkt dat ouderen nauwelijks in het zwembad te vinden zijn: 58 procent zwemt nooit, 34 procent een paar keer per jaar. En dat terwijl zwemmen nu juist voor ouderen een fijne en niet belastende manier is om in beweging te blijven.”

Volgens Brigitte willen ouderen best zwemmen, maar spreekt het huidige aanbod zwemactiviteiten hun te weinig aan. “Reserveer als zwembad voor deze doelgroep een bepaalde tijd waarop ze in alle rust kunnen zwemmen en niet gehinderd worden door drie school klassen. Maak er een sociale activiteit van. Organiseer na afloop een gezellig koffiemoment.” Daarnaast pleit Brigitte voor meer financiële steun aan ouderen die willen leren zwemmen. “Geld mag geen obstakel zijn om op latere leeftijd alsnog het zwemmen onder de knie te krijgen. Voor kinderen uit armere gezinnen is er vaak een gemeentelijke subsidie om hun zwemdiploma’s te kunnen halen. Soortgelijke regelingen zouden er ook voor ouderen moeten zijn.”

Zwemmers hebben zelf ook een verantwoordelijkheid, benadrukt Bernard. “Veel mensen die in het water in de problemen komen, hebben hun zwemvaardigheid en fitheid overschat. Dat geldt ook voor ouderen. Er wordt vaak gedacht dat een plas een soort zwembad is. Ze duiken erin zonder zich af te vragen of er iemand is die ze in de gaten houdt, wat de temperatuur van het water is, of er veel wind en dus veel stroming is en of ze nog wel goed genoeg kunnen zwemmen. Daarom zijn we de bewustwordingscampagne ‘Wie checkt jou?’ gestart en hopen daarmee ook ouderen te bereiken.”