Het gesprek dat je liever uitstelt | OuderENwijzer
Podcast Leven tot het laatst

Het gesprek dat je liever uitstelt

Geschreven door: Tekst: Manon Huntjens | Foto’s: Sylia de Graaf

11 mei 2026  •  Leestijd: 4 minuten

Reanimatie. IC-opname. Beademing. Het zijn woorden die vaak pas vallen wanneer er haast is. Wanneer iemand benauwd is, wanneer familie schrikt, wanneer er snel beslist moet worden. Terwijl het gesprek daarover juist vóór die paniek zou moeten plaatsvinden.

Over dit belangrijke onderwerp spreken we met Marieke Meinardi, internist ouderengeneeskunde in het Albert Schweitzer ziekenhuis en Marleen Kooijman, huisarts in Rotterdam en kaderhuisarts spoedzorg. Twee artsen die dagelijks zien hoe groot het verschil is tussen een keuze die u in rust kunt overdenken en een beslissing die in een acute situatie over u heen rolt.

Wat betekent ‘alles doen’ eigenlijk?

“Veel mensen zeggen: doe maar alles,” zegt Meinardi. “Maar ze weten vaak niet wat ‘alles’ concreet inhoudt.” Reanimatie bijvoorbeeld kan ribbreuken veroorzaken. IC-opname betekent soms weken aan de beademing, met infusen, katheters en volledige afhankelijkheid. En wie het overleeft, is niet automatisch weer de oude. “Het gaat niet alleen om of je een behandeling overleeft,” zegt Meinardi. “Maar hoe je leven er daarna uitziet. Kun je nog zelfstandig wonen? Kun je nog lopen? Of blijf je afhankelijk van intensieve zorg?” Dat zijn vragen die op de spoedeisende hulp moeilijk te beantwoorden zijn, zeker als ze nooit eerder zijn besproken.

Luister hieronder onze podcast met Marleen Kooijman en Marieke Meinardi. De tekst gaat verder onder de podcast.

Marieke Meinardi over behandelgrenzen

Proactieve zorgplanning klinkt zakelijk, maar is menselijk

‘Proactieve zorgplanning’ is een term die volgens Meinardi wat afstandelijk klinkt. “Het gaat er niet om zorg te plannen alsof het beleid is, maar om op tijd te weten wat u wel en niet wilt.” Ze onderscheidt grofweg drie fasen: de fase waarin de zon nog schijnt, de fase waarin iemand ziek wordt en in het ziekenhuis belandt, en de fase waarin er echt grote keuzes moeten worden gemaakt. Juist in die eerste fase, als er nog niets acuut is, is er ruimte om te praten zonder tijdsdruk.

Waarom het gesprek vaak mislukt als het te laat is

Huisarts Marleen Kooijman herkent twee uitersten. Mensen die al vroeg zeggen: ‘Als het straks niet meer goed gaat, wil ik euthanasie.’ En mensen die elk gesprek afhouden.

Ze vertelt over een patiënt die het onderwerp wegwuifde met: “Doe niet zo eng, we gaan het toch even leuk hebben.” Binnen een week overleed hij. Voor haar bleef het wringen. Geen goed afscheid, geen woorden die nog gezegd konden worden. Niet praten is óók een keuze. Maar wel een keuze die later zwaar kan wegen, voor familie én voor zorgverleners.

Huisarts Marleen Kooijman over behandelgrenzen

De acute situatie: durven vertragen

Kooijman beschrijft een situatie die veel huisartsen zullen herkennen. Een ernstig benauwde oudere man ligt thuis. De dochter woont ver weg en wordt overvallen door angst en verantwoordelijkheid. Moet hij naar het ziekenhuis? Wat had hij gewild? Er is nooit over gesproken. De arts staat er op dat moment vaak alleen voor. Tijdsdruk. Onvolledige informatie. Grote gevolgen. Haar houvast is nuchter: hulp inschakelen, overleggen, het dossier raadplegen en soms juist bewust vertragen. Die paar minuten maken medisch zelden verschil, maar kunnen wél het verschil maken in het gesprek.

‘Alles doen’ kan ook betekenen: comfort bieden

Beide artsen benoemen de reflex om ‘alles’ te doen. Een infuus, een rit naar het ziekenhuis, nog een behandeling. Het voelt actief en veilig. Maar soms betekent ‘alles doen’ juist iets anders. “Soms is comfort bieden het meest actieve wat je kunt doen,” zegt Kooijman. “Benauwdheid verlichten, pijn bestrijden, rust bewaren en ruimte maken voor afscheid.” Dat vraagt moed van artsen én van familie.

Wat u zichzelf kunt vragen

Meinardi benadrukt dat leeftijd op zichzelf weinig zegt. Ook iemand van 90 kan profiteren van IC-zorg, als hij of zij vitaal is. Het gaat om kwetsbaarheid, herstelvermogen en vooral om uw eigen grens.

  • Hoe afhankelijk wilt u worden?
  • Wat betekent kwaliteit van leven voor u?
  • Wat is voor u de ‘prijs’ van verder leven?

“Dat gesprek hoeft niet één keer definitief te zijn,” zegt Meinardi. “Wensen kunnen veranderen. Maar het helpt enorm als je al eens hebt nagedacht over je grens.”

Niets ligt voor altijd vast. Maar erover praten maakt het verschil tussen overvallen worden of samen richting hebben.

Tot slot

Kooijman is eerlijk: taboes zitten niet alleen bij patiënten, maar ook bij zorgverleners. Toch helpt het om het gesprek te beginnen. “Pluk de dag,” zegt ze, “maar weet ook dat die dag eindig kan zijn en denk na over wat je dan wilt.” Juist dat kan rust geven.

Verder luisteren

In OuderenWijzer, een podcast van ANBO-PCOB over leven tot het laatst, gaat Inge Diepman uitgebreid in gesprek met Marieke Meinardi en Marleen Kooijman over behandelgrenzen, reanimatie en keuzes onder tijdsdruk.

De hele aflevering is hieronder te beluisteren:

Waar kunt u nog meer naar de podcast luisteren?

Er zijn, naast onze website, meerdere manieren om onze podcast te beluisteren. U vindt alle afleveringen op de onderstaande platformen: