Liefde op latere leeftijd: Feiten & Cijfers

Op Valentijnsdag denken we vooral aan jonggeliefden, romantische films met happy endings en grootse en meeslepende liefde. Maar als we iets willen leren over de liefde, moeten we bij de ouderen zijn. Dat blijkt wel uit het ANBO-PCOB-onderzoek naar de liefde.

In het ANBO-PCOB Liefdesonderzoek vroegen we onze leden naar hun kijk op en ervaring met de liefde. Zo’n vijfduizend mensen deden mee. Van hen is 68 procent getrouwd of samenwonend en 5 procent heeft een lat-relatie, 17 procent is weduwe of weduwnaar en 10 procent heeft geen relatie. Ruim twee op de drie van de ondervraagden is gemiddeld 42 jaar getrouwd, en het merendeel is na al die jaren nog steeds heel gelukkig. Wat is hun geheim? “We lopen na al die jaren nog steeds hand in hand.” “Samen lachen, samen voor de kleinkinderen zorgen.” “Voldoende tijd om met elkaar te communiceren.” “Samen het besef vanonze sterfelijkheid en tijdelijkheid delen.” Oudere stellen die al tientallen jaren samen zijn, noemen vooral de kleine dagelijkse dingen als de sleutel voor een goede relatie. Samen aanwezig zijn in elkaars leven.

Wat is fijn, wat minder fijn?

Meer dan veertig jaar getrouwd zijn… Hoe houd je het leuk? Volgens de deelnemers aan ons onderzoek zijn de hoofdingrediënten: respect en waardering (34 procent), zorg voor elkaar (32 procent) en elkaar steunen op moeilijke momenten (32 procent). Ook belangrijk: elkaar vrijheid gunnen (29 procent) en vertrouwen (27 procent). Toch is het niet alleen pais en vree. Meer dan de helft van de stellen heeft af en toe een meningsverschil en 70 procent noemt niet goed luisteren of algemene communicatieproblemen als belangrijkste bron van de wrijving. Ook alledaagse dingen, zoals rommel laten slingeren of te laat komen, zorgen geregeld voor irritatie

Samen uit, samen thuis

Toch schaden die onenigheden de meeste relaties niet: van alle mensen met een relatie is 40 procent gelukkig en 45 procent zelfs heel gelukkig. En ruim de helft maakt minder ruzie dan vroeger (51 procent). Wat deze stellen helpt, zijn zowel gezamenlijke uitstapjes als simpele dagelijkse momenten. Een van de deelnemers: “We doen veel samen: vakantie vieren, wandelen, fietsen en vrijwilligerswerk.” Een ander noemt: “Samen tv kijken, boodschappen doen, gezellig samen eten.” En soms betekent samen oud worden juist elkaar de ruimte geven: “We hebben elk ons eigen vrijwilligerswerk. Daardoor is ons leven nooit saai.”

Uit elkaar, of toch maar niet?

Soms loopt een relatie anders dan je had gehoopt. Gelukkig heeft maar een kleine groep (17 procent) ooit overwogen om uit elkaar te gaan. Vooral jongere ouderen twijfelden vaker: van de 65- tot 69-jarigen speelde 23 procent met het idee, tegenover 9 procent van de 80-plussers. Mannen overwogen minder vaak een scheiding dan vrouwen (13 procent versus 22 procent). Niet-gelovigen dachten er vaker aan dan rooms-katholieken (14 procent) en protestanten (11 procent). De belangrijkste redenen om toch bij elkaar te blijven zijn gehechtheid en het gevoel samen veel te hebben meegemaakt (50 procent). Ook de (klein)kinderen spelen een rol (38 procent), net als de hoop dat het beter ordt (37 procent). Relaties worden het vaakst hersteld door de onderlinge verschillen of de situatie te accepteren (61 procent).

En dan is het toch over…

Van de ondervraagden heeft 10 procent op dit moment geen relatie. Van hen kijkt 51 procent terug op een relatie van 11 tot 30 jaar. Deze mensen hadden vaker meningsverschillen met hun ex-partner dan de mensen die nog samen zijn. En opnieuw worden communicatieproblemen het vaakst als oorzaak genoemd (54 procent). De redenen waarom de relaties uiteindelijk zijn beëindigd, zijn divers. Vreemdgaan kan een reden zijn, evenals uit elkaar groeien of als broer en zus leven. Ook worden er soms externe omstandigheden genoemd, zoals een relatie op grote afstand die de coronapandemie niet doorstond. Verder lezen we in het onderzoek over verdrietige zaken, zoals drugs- en alcoholproblemen en huiselijk geweld. En een aanzienlijk deel geeft aan nooit liefde of een bewijs van liefde te hebben ervaren tijdens de relatie. Toch zijn er ook deelnemers die zeggen wel een bewijs van liefde van hun ex-partner te hebben gekregen: “support na een zwaar ongeval”; “complimenten, dat ik gezien werd”; “dat zij voor mij had gekozen boven een ander” en “dat hij een briefje met mijn naam in de Klaagmuur in Jeruzalem heeft gestopt.”

Dossier liefde - fijne relatie afbeelding - ANBO-PCOB

Groot gemis na overlijden

“Ik mis zijn aanwezigheid, zijn lach, zijn aandacht.” Van 17 procent van de deelnemers aan het onderzoek is de partner overleden. Van hen was 44 procent maar liefst 31 tot 50 jaar samen en 49 procent is in die relatie heel gelukkig geweest. Het verlies van een partner betekent het einde van een lange gedeelde levensweg. Het is een gebeurtenis die enorm veel impact heeft en die de rest van het leven tekent. Veel deelnemers voelen het gemis in kleine, alledaagse dingen: “dat ik geen maatje meer heb”; “lijfelijk contact, knuffels”; en “iemand bij wie je je verhaal kwijt kan, op moeilijke momenten, maar ook bij de leuke dingen.”

Daten: doen of niet?

Een op de vijf van de alleenstaande ondervraagden (22 procent) staat - met het oog op een mogelijke nieuwe relatie - open voor een date. Slechts 6 procent heeft daadwerkelijk een afspraakje gehad. Hoewel de meeste 65-plussers aangeven dat daten niets voor hen is (67 procent), is er dus wel degelijk interesse in een nieuwe partner. Ruim de helft van de geïnteresseerden (58 procent) gebruikt dating-apps of -websites, vooral 50PlusMatch (28 procent), Ourtime (20 procent) en Lexa (16 procent). De ervaringen met daten lopen uiteen: 38 procent kijkt er met een goed gevoel op terug, voor 31 procent was het geen succes. Er zijn ook mensen die wel wíllen daten, maar het niet durven. Zij zijn bang voor teleurstellingen (30 procent) of weten niet hoe ze eraan moeten beginnen (27 procent). Voor wie een zetje nodig heeft, heeft een van onze deelnemers advies: “Doen! Je krijgt eerder spijt van de dingen die je niet hebt gedaan dan van de dingen die je wel hebt gedaan.”

Liefde op latere leeftijd: Feiten & Cijfers