Ruzie tussen erfgenamen kunt u al bij leven voorkomen | OuderENwijzer
Dossier: alles goed geregeld?

Hoogleraar Bernard Schols: 'Ruzie tussen erfgenamen kunt u al bij leven voorkomen'

 •  Leestijd: 2 minuten

Bernard Schols is naast hoogleraar successierecht medeauteur van Voorkom ruzie bij de kist. “Mensen realiseren zich gelukkig dat niet alleen de bezittingen worden nagelaten, maar ook de schulden”, zegt hij. “De meeste nabestaanden kiezen daarom voor beneficiair aanvaarden.”

Bij beneficiair aanvaarden erven de nabestaanden de nalatenschap mét eventuele schulden, maar hoeven deze nooit te voldoen met eigen geld. Bernard: “Komt er te weinig geld uit de erfenis om de schulden te voldoen? Dan blijven de schuldeisers met een tekort zitten, niet de nabestaanden.” Behalve beneficiair aanvaarden is er ook nog zuiver aanvaarden: daarbij neem je de hele nalatenschap over, inclusief eventuele schulden. Bij het verwerpen van de nalatenschap zie je overal van af, ook van eventueel geld dat achteraf nog opduikt.

Wie krijgt wat?

"Ruzie tussen erfgenamen kun je al bij leven voorkomen", zegt Bernard. "Verwacht u onenigheid over een sieraad? Bespreek tijdig met de familie wie het erft of schenk het al bij leven." En dan is er nog het keuzetestament, waarbij uw partner na uw overlijden bepaalt hoe de erfenis wordt verdeeld. "Juist vanwege dit soort testamenten hebben de nabestaanden sinds dit jaar meer tijd voor de aangifte erfbelasting: twintig maanden in plaats van acht." Verder kunt u zelf iemand aanwijzen die knopen doorhakt bij onenigheid: een afwikkelingsbewindvoerder. "Dat kan een notaris zijn, maar ook uw oudste zoon. Kies iemand die boven de partijen staat en naar wie iedereen luistert."

Pas op voor misbruik

Bernard Schols waarschuwt ook voor misbruik, vooral bij ouderen zonder naaste familie. "Pas op voor een verre neef die u opeens vaak bezoekt en vraagt om hem in uw testament op te nemen."

De nalatenschap

Een nalatenschap is alles wat iemand achterlaat na overlijden: spaargeld, een woning, beleggingen en spullen, maar ook schulden en belastingverplichtingen. Het testament bepaalt wie dit krijgt. De nalatenschap zelf moet vervolgens nog worden afgewikkeld: rekeningen opzoeken, schulden vast stellen en uiteindelijk alles verdelen.

Ervaringsverhalen

Annemiek Polman (67) is vorig jaar officieel geschieden van haar man, na zeventien jaar apart te hebben gewoond. Haar man heeft al jarenlang dementie en woont in een zorginstelling. Een testament wilde hij nooit. Dat kon wachten na de verkoop van hun huis. Nu waarschuwt Annemiek: "Regel je testament terwijl het nog kan."

Toen Annemiek het huis verkocht, kon haar ex-man niet bij de sleuteloverdracht zijn. De makelaar ging twijfelen aan zijn wilsbekwaamheid, waarna een arts hem onderzocht en wilsonbekwaam verklaarde. De kopers eisen nu een flinke dwangsom. "Ik heb er slapeloze nachten van", verzucht Annemiek. "Mijn makelaar heeft me hiervoor nooit gewaarschuwd."

Annemieks ex-man kan nu ook geen testament meer opmaken. "Hij wilde zijn erfdeel altijd nalaten aan Artsen zonder Grenzen. Ik ga proberen dat alsnog te regelen. Had ik destijds maar doorgezet met dat testament."

Alexandra (65)* regelede een levenstestament voor haar moeder en heeft ook zelf een testament en levenstestament. "Er verandert altijd iets, dus ik pas het steeds weer aan."

Alexandra heeft geen kinderen. Haar situatie veranderde voortdurend. Eerst ging ze scheiden, waardoor alles op papier moest worden aangepast. En toen haar enige zus overleed, werden de kinderen van die zus plots haar erfgenamen. Alexandra: "Omdat die kinderen niet verantwoord met geld omgaan, komt het geld nu in fondsen, onder toezicht van een bewindvoerder."

"Ik heb ook een executeur testamentair ingesteld, iemand van buiten de familie. Ik voel de plicht te beschermen wat ik van mijn vader erfde. Daarom koos ik iemand die ik vertrouw."


Hadden we het testament toen maar geregeld

Annemiek Polman