Crétien van Campen van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)

Bij armoede gaat het al gauw over geld. Maar volgens Crétien van Campen van het SCP is er ook nog het ‘sociale pensioen’. “Als je je na je pensionering terugtrekt uit het sociale leven, ga je sneller achteruit, ook al heb je een goed inkomen.”

Het SCP doet sociaalwetenschappelijk onderzoek en analyseert de kwaliteit van het leven en het samenleven in Nederland. Wetenschappelijk medewerker Crétien van Campen onderzoekt onder meer welke aspecten van het leven bijdragen aan gelukkig ouder worden.

Stapeling van beperkingen

Gemiddeld is er onder ouderen minder armoede dan onder jongeren. “Maar onder dat gemiddelde zitten grote verschillen. Als een oudere in armoede leeft, kunnen allerlei beperkingen zich opstapelen. Deze mensen wonen vaker in een minder goed huis. Als ze een zwaar beroep hebben gehad, is hun gezondheid gemiddeld slechter en hun levensverwachting lager. Armoede versterkt al die factoren.”

Geld voor zingeving

Voldoende inkomen is de basis, stelt Crétien. Maar belangrijk vindt hij ook het sociale netwerk en de mate waarin je meedoet in de samenleving. “Je kunt in armoede leven en toch een goed sociaal netwerk hebben, waardoor je je niet eenzaam voelt.” Dat raakt ook aan zingeving: hoe blijf je van betekenis voor anderen? “Mijn moeder kan in haar eentje tuinieren, toch gaat ze ook naar een tuinclub waar ze anderen ontmoet. Maar ze heeft wel de financiële middelen nodig om daar te komen.”

Voorkom eenzaamheid

Het beleidsadvies van Crétien: regel meer dan het pensioen en de zorg, en denk breder na over de verouderende samenleving. “Er is veel geregeld voor werkenden en voor mensen die zorg nodig hebben. Maar voor vitale ouderen die nog geen zorg nodig hebben, is er weinig beleid.” Wel een goed voorbeeld is het actieprogramma ‘Eén tegen eenzaamheid’ van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, bedoeld om eenzaamheid in Nederland te verminderen. “Eenzaamheid is namelijk niet alleen een voorspeller van mentale problemen, maar ook van lichamelijke ziekte.” De overheid moet iets doen, maar mensen hebben ook zelf een verantwoordelijkheid, vindt Crétien. “Je kunt een tuinclub of een koor beginnen. De overheid kan dat vervolgens faciliteren en zo zorgen voor een toegankelijke samenleving.”