Hoe blijf je in contact? | OuderENwijzer
Podcast Leven tot het laatst

Hoe blijf je in contact?

Geschreven door: Tekst: Manon Huntjens | Foto’s: Sylia de Graaf

29 mei 2026  •  Leestijd: 4 minuten

Geriatrisch psycholoog en theatermaker Sarah Blom over dementie

Dementie is een van de grootste angsten rond ouder worden. Niet alleen het vergeten, maar vooral het idee jezelf kwijt te raken. Afhankelijk te worden. Je waardigheid te verliezen. Geriatrisch psycholoog en theatermaker Sarah Blom kijkt daar anders naar. In haar werk in verpleeghuizen én op het podium met voorstellingen als Dag Mama laat zij zien dat er, ondanks alles, nog verbinding mogelijk is. Soms zelfs meer dan we denken. “Het proces zo draaglijk mogelijk maken. Dat is voor mij de kern.”

Onze eerste reflex bij dementie is vaak: wegkijken. Het confronteert ons met verlies, achteruitgang, ongemak. Terwijl juist blijven kijken verschil maakt. “In het theater kun je niet wegkijken,” zegt Blom. “Je voelt, je ziet, je ervaart. En daarna kun je iets anders gaan doen. Dan ontstaat hoop.” Die hoop zit niet in ontkennen dat het moeilijk is. Integendeel. Wanneer iemand de diagnose krijgt, begint Sarah niet met geruststellen. “Ik ga ernaast zitten. Letterlijk en figuurlijk. Het is pijnlijk. Er is verdriet. Dat moet er mogen zijn.”

Luister hieronder onze podcast met Sarah Blom. De tekst gaat verder onder de podcast.

Geriatrisch psycholoog en theatermaker Sarah Blom over dementie

Besef is er vaak langer dan wij denken

Een hardnekkig misverstand is dat mensen met dementie geen besef meer hebben. Blom ziet dagelijks het tegendeel. “Er zijn veel mensen die meer besef hebben dan wij denken. Misschien weten ze niet precies wat er aan de hand is, maar ze voelen dat er iets verandert.” Dat vraagt om respect. Niet over iemand praten alsof die er niet bij is. Niet doen alsof verdriet niet bestaat. “Pijn is pijn. Erg is erg. Ongeacht of het feitelijk klopt. Het gaat om de beleving.”

Wanneer oude pijn bovenkomt

Als het cognitieve brein langzaam minder wordt, komt het emotionele brein sterker naar voren. Blom vergelijkt het met dijken die doorbreken. “Oud zeer, gemis, kinderwonden, die kunnen sterker naar voren komen.” Een vrouw die boos wordt op lachende verzorgenden in de keuken, blijkt niet alleen boos om dat moment. Het raakt aan een oud gevoel van buitensluiting. Dáár zit het gesprek. “Wij moeten zijn waar de pijn is. Niet wegpoetsen. Niet sussen. Ernaast staan.”

Waardigheid zit in kleine dingen

Contact gaat niet alleen via woorden. Dat leerde Blom ook persoonlijk, toen haar jonge zoon ernstig ziek werd en tijdelijk niet meer kon spreken. “Communicatie is veel meer dan taal. Het is nabijheid, blik, aanraking.” Bij dementie blijft het lichaam vaak langer toegankelijk dan het gesprek. Ritme, aanraking, zachte druk via handen of schouders: het kan iemand helpen zich weer even in zijn lichaam te voelen. Rustiger te worden. Maar misschien nog belangrijker: keuzes blijven geven. “Wilt u water vóór of ná het douchen? Links of rechts beginnen?” Geen grote vragen, maar kleine momenten van regie. “Dat is waardigheid.” Wat mensen volgens haar vaak feilloos aanvoelen, is de toon. Het betuttelende stemmetje. “Ze voelen haarfijn aan of ze serieus genomen worden.”

Meebewegen vraagt rouw

Voor naasten is meebewegen misschien wel het moeilijkste. Niet blijven vasthouden aan hoe iemand was, maar leren omgaan met wie iemand nu is. “Meebewegen betekent afscheid nemen,” zegt Blom. “Je laat de persoon van vroeger los om de persoon van nu te adopteren.” Dat geldt voor grote dingen zoals niet meer uren aan een kerstdiner kunnen zitten, maar ook voor kleine aanpassingen: korter bezoek, minder prikkels, andere rituelen. “Het is pijnlijk. Want je neemt afscheid van hoe het was.”

Geriatrisch psycholoog en theatermaker Sarah Blom over dementie

Is het het einde?

Niemand wil dementie. Dat erkent Blom zonder omwegen. Het is zwaar. Pijnlijk. Ontwrichtend. Maar het is niet automatisch het einde van betekenis of verbinding. Ze vertelt over cliënten die - los van verwachtingen van anderen - soms voor het eerst van hun leven ontspannen. “Ik ben eindelijk gelukkig,” zei een vrouw eens tegen haar. “Het kan me geen flikker meer schelen.” Blom glimlacht als ze het vertelt. “Wat een wijsheid.”

Dementie verandert veel. Maar contact blijft mogelijk. Humor ook. Aanraking. Muziek. Een blik die alles zegt. Of zoals Blom het samenvat: “Blijf kijken. Blijf aansluiten. En probeer samen een weg te vinden. Hoe moeilijk ook.”

Verder luisteren

In OuderenWijzer, een podcast van ANBO-PCOB over leven tot het laatst, gaat Inge Diepman uitgebreider in gesprek met Sarah Blom. Ze spreken onder meer over hoe je het eerste gesprek voert na een diagnose, hoe je omgaat met boosheid of onrust en wat theater kan doen om dementie niet alleen te begrijpen, maar ook te voelen. Blom deelt daarbij ook persoonlijke ervaringen die haar kijk op waardigheid en verbinding verdiepen.

De hele aflevering is hieronder te beluisteren:

Waar kunt u nog meer naar de podcast luisteren?

Er zijn, naast onze website, meerdere manieren om onze podcast te beluisteren. U vindt alle afleveringen op de onderstaande platformen: