Vallen is geen ongelukje: waarom een heupbreuk vaak meer verandert dan u denkt | OuderENwijzer
Podcast Leven tot het laatst

Vallen is geen ongelukje

Geschreven door: Tekst: Manon Huntjens | Foto’s: Sylia de Graaf

05 juni 2026  •  Leestijd: 4 minuten

Traumachirurg Detlef van der Velde en valpreventie-expert Rozan van der Veen

Een woonkamer. Een paar speelgoedautootjes van de kleinkinderen op de vloer. Iemand die vanuit de keuken de kamer binnenloopt en nét niet ziet wat er ligt. In een fractie van een seconde gaat het mis. Vallen gebeurt vaak thuis en meestal onverwacht. Soms blijft het bij schrik en een blauwe plek. Soms verandert er in één moment veel meer.

Vallen gebeurt (veel) vaker dan we denken. Jaarlijks vallen ongeveer één miljoen 65-plussers in Nederland. Gemiddeld belandt bijna iedere vier à vijf minuten een oudere na een val op de spoedeisende hulp. In 2023 overleden ruim 7.000 mensen doordat zij per ongeluk vielen, struikelden of uitgleden. Het is de meest voorkomende niet-natuurlijke doodsoorzaak onder ouderen.

Niet iedere val is te voorkomen. Iedereen kan struikelen. Maar op hogere leeftijd spelen vaak meerdere factoren mee: verminderde balans, spierkrachtverlies, medicatie, zichtproblemen of een kwetsbare gezondheid. Een val is dan niet alleen pech, maar ook een signaal dat het lichaam minder kan opvangen dan voorheen. Dat heeft overigens niet alleen met leeftijd te maken. De ene tachtiger is vitaal en actief, de andere is door meerdere aandoeningen kwetsbaarder. Juist dat verschil bepaalt hoe groot de impact van een val kan zijn.

Wij spraken over vallen én het voorkomen daarvan met traumachirurg Detlef van der Velde (St. Antonius Ziekenhuis Utrecht) en valpreventie-expert Rozan van der Veen (VeiligheidNL). Dat gesprek ging over wat er medisch, praktisch en menselijk komt kijken bij vallen en heupbreuken. En waarom preventie zo’n groot verschil kan maken.

Luister hieronder onze podcast met Rozan en Detlef. De tekst gaat verder onder de podcast.

Vallen is geen ongelukje

Een heupbreuk als kantelpunt

Een gebroken heup klinkt voor veel mensen als iets wat gerepareerd kan worden: operatie, revalidatie en weer door. Maar zo eenvoudig is het vaak niet. Zeker op hogere leeftijd kan een heupbreuk leiden tot blijvend verlies van zelfstandigheid en in een aanzienlijk aantal gevallen zelfs tot overlijden. “Een heupbreuk is geen geïsoleerd letsel,” zegt Van der Velde. “Het laat zien hoeveel lichamelijke reserve iemand nog heeft. Voor sommige mensen is het echt een kantelpunt.”

Traumachirurgen kijken daarom verder dan alleen het bot. Hoe vitaal was iemand vóór de val? Hoe is de algehele gezondheid? Wat is het doel van behandeling? Zo’n situatie roept ook vragen op die u liever niet voor het eerst op de spoedeisende hulp hoeft te beantwoorden. Wat zou u willen als u in het ziekenhuis belandt? Wat is voor u het doel van behandeling? Weer kunnen lopen zoals voorheen? Comfort? Thuis blijven wonen? Of vooral: rust en waardigheid?

Vallen is geen ongelukje

De meeste winst zit vóór de val

Het goede nieuws is dat veel vallen te voorkomen zijn. De grootste winst ligt dan ook niet in het ziekenhuis, maar ver daarvoor. En dat is maar goed ook, want mensen willen fit en vitaal blijven om te kunnen blijven doen wat voor hen betekenis heeft. “Veel mensen denken dat vallen hen niet overkomt,” zegt Van der Veen. “Maar inzicht in je eigen risico is geen teken van zwakte. Het is juist een manier om zelfstandig te blijven.”

Juist kleine dingen hebben grote impact:

  • Voldoende beweging, met aandacht voor kracht en balans. Kleine oefeningen maken al verschil: op één been staan tijdens het tandenpoetsen, een paar keer extra opstaan uit de stoel, of balans oefenen in de keuken;
  • Een veilige leefomgeving, zoals het weghalen van losliggende kleedjes en snoeren en zorgen voor goede verlichting;
  • Inzicht in het eigen valrisico.

“Preventie begint in het dagelijks leven,” zegt Van der Veen. “Hoe eerder je ermee begint, hoe groter het verschil.”

Een eenvoudige eerste stap is het doen van een valrisicotest via www.testjevalrisico.nl. Die geeft snel inzicht en praktische tips en kan ook een gesprek op gang brengen met een partner, familielid of zorgverlener.

Verder luisteren

In OuderenWijzer, een podcast van ANBO-PCOB over leven tot het laatst, gaan Van der Velde en Van der Veen dieper in op kwetsbaarheid en herstel, maar ook op iets wat vaak onderbelicht blijft: het belang van vooraf praten over wat u zou willen als het misgaat én over hoe u zo lang mogelijk overeind kunt blijven. Letterlijk én figuurlijk.

De hele aflevering is hieronder te beluisteren:

Waar kunt u nog meer naar de podcast luisteren?

Er zijn, naast onze website, meerdere manieren om onze podcast te beluisteren. U vindt alle afleveringen op de onderstaande platformen:

Reacties

Gepost door Cobi op 24 juni 2026 11:54

In Diemen is de Gemeente ook begonnen met valpreventie. Je leerde daar opstaan als je was gevallen, maar niet hoe je moest vallen, dat vond ik een gemis. Daar ik 2 nieuwe heupen heb vond ik dat ik mee moest doen. Ik ben nu aan de vervolgcursus "Fit en Bewegen" bezig en doe mee met " Nederland in Beweging". Ik merk grote vooruitgang in mijn soepelheid en energie. Ik wil dan ook iedereen aanraden om van zo'n cursus gebruik te maken.

Gepost door doris koekenbier op 24 juni 2026 11:12

wat kan ik doen met valpreventie?

Gepost door Ger Daverveld op 24 juni 2026 09:14

Tip tegen uitglijden in de douche:
Gebruik een ouderwetse Molton onderlegger. Dus niet een ouderwetse katoenen luier maar een echte molton onderlegger.
Maak die nat en leg die op de douchevloer.
Prima anti slip, zuigt zich vast op de vloer.
Deze zijn vaak voor een prik te krijgen bij kringlopen.

Gepost door Gerard Manshanden op 23 juni 2026 19:31

Ben 76 jaar. Al vanaf mijn 38 ste jaar heb ik evenwichts problemen door meniere. Later neuropathie in de voeten en gemis van het zicht in een oog. Het gemis aan zien van diepte vergt veel aanpassingsvermogen samen met het slechte gevoel voor balans. Ondanks dat kan ik mij met mijn ervaring bijna altijd wel redden. Rijd geen auto meer. Op de ns stations kan ik me vrijelijk bewegen aangezien deze maximale voorzieningen hebben in de vorm van leuningen, handgrepen, aanduidingen en andere veiligheidsvoorzieningen.

Bij andere openbaar toegankelijke plekken zoals cultuurvoorzieningen, gemeentehuizen etc. is het vaak droevig gesteld, soms gevaarlijk. Als ik daar over in gesprek probeer te gaan met verantwoordelijken stuit ik meestal op weerstand ... Zo vaak dat ik het gevoel krijg dat er een taboe rust op simpele veiligheidsvoorzieningen.

Vaak wordt het afgedaan met "we hebben toch een gehandicapten toilet" als je aangeeft dat een leuning ontbreekt of een handgreep voldoende is om vallen te voorkomen. Merkwaardig dat zoiets wordt afgedaan als bemoeizucht.

Hoewel ik begreep van een veiligheidsmedewerker bij een bedrijf dat hij niet geliefd was bij zijn collega's...

Reactie

Uw e-mailadres wordt niet getoond. Alleen uw naam is zichtbaar bij de reactie.