Hoe bied je troost?

Christa van Anbeek

Is theoloog en bijzonder hoogleraar aan de Radboud Universiteit

“Niet alle verdriet is te troosten. Dat het bieden van troost iets oplost, is misschien wel een van de grote misverstanden. Er is ook geen handleiding voor hoe je moet omgaan met iemand die een groot verlies te verwerken krijgt. Wat voor de een troostend is, voelt voor een ander niet zo. De een wil praten, de ander juist in stilte een duinwandeling maken, een derde wil naar muziek luisteren.”

“Wat in ieder geval niet werkt, is het geven van antwoorden of adviezen. Je moet stil durven zijn en de ander de ruimte geven om te ontdekken wat troostend werkt. Sommige gelovigen bidden voor elkaar of komen samen om te bidden en dragen het verdriet op aan God. Dat kan bemoedigend zijn. Tegelijk kan het ook een risico in zich hebben. Want wat als het daarna niet beter gaat? Zegt dat dan iets over jouw geloof?”

“Ik organiseer via Movisie regelmatig filosofische cafés voor senioren. Daar gaan mensen met elkaar in gesprek over ingrijpende ervaringen in hun leven en over wat hun troost gaf. Je ziet dat de antwoorden totaal verschillend zijn: de een heeft baat bij rituelen, de ander bij huilen, weer een ander bij goede gesprekken met een goede vriend. Er is niet één antwoord op deze grote vraag. Ga er vooral over in gesprek met je dierbaren.”

Mensen die ook eens naar zo’n filosofisch café willen, kunnen contact opnemen met Movisie: info@movisie.nl of c.anbeek@movisie.nl

Myrthe Meester

is filosoof en schrijft onder meer over zingeving, filosofie en cultuur

“Als iemand lijdt, is het menselijk om daaraan iets te willen doen. Daarom bieden we de ander graag oplossingen of dringen we aan op een bezoek aan de psycholoog. Als moderne samenleving zijn we goed in dingen oplossen – wat vaak geweldig is – maar minder goed in het samen dragen van verdriet.”

“Wanneer het om troost gaat, onderscheid ik drie vormen. Als eerste ‘het omhelzen’, eerder beschreven door de filosoof Ton Lemaire. Hiermee bevestig je de ander volledig in zijn bestaan: je bent getuige van het verdriet, luistert en geeft aandacht. De tweede vorm is ‘de lotgenoot’. Daarbij stel je jezelf ook kwetsbaar op – dat kan troostend zijn voor de ander. Ik las ooit over een meisje dat zich vaak heel ellendig voelde. Op zo’n moment dacht ze aan andere lijdende mensen en putte troost uit het besef dat ze niet de enige was. De derde vorm is ‘de inspiratiebron’. In dit geval laat je zien dat pijn en lijden bestaan en niet weggepoetst of ontkend hoeven te worden, maar onderdeel kunnen worden van een waardig, goed en betekenisvol leven.”

“Mooi vind ik het fenomeen de Herstelacademie. Dit zijn laagdrempelige plekken waar mensen die te maken hebben gehad met psychische ontwrichting of kwetsbaarheden, elkaar ontmoeten en samen werken aan hun persoonlijk herstel. Troost zit niet in het oplossen van problemen of het wegnemen van lijden, maar in het samen dragen ervan.”