75 jaar Molukkers in Nederland | OuderENwijzer
Gezegd en gezwegen

75 jaar Molukkers in Nederland

Geschreven door: Monica Boschman

 •  Leestijd: 3 minuten

Ze zouden maar even blijven...

Dit jaar is het 75 jaar geleden dat de eerste groep van 13.000 Molukkers naar Nederland kwam. Willem Harmusial was een van hen. Terugkijkend op die eerste periode in Nederland zegt hij: "Mijn ouders dachten ieder moment weer terug te kunnen."

Na de dekolonisatie van Nederlands-Indië kwam een grote groep Molukkers naar Nederland. Veel Molukse militairen hadden in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) aan Nederlandse zijde gevochten en waren daardoor in Indonesië niet langer veilig. Bij aankomst hier werden de militairen direct ontslagen, omdat het KNIL was opgeheven. Hun verblijf werd officieel als tijdelijk beschouwd. “Mijn ouders hielden jarenlang hun koffers ingepakt”, vertelt Willem Harmusial, zoon van een voormalig KNIL-militair. “Ze dachten ieder moment weer terug te kunnen.” Net als de meeste Molukkers wachtten ook Willems ouders op een terugkeer naar een onafhankelijke Molukse staat. Maar die zou er nooit komen.

Wonen in een barak

OUderenwijzer - 75 jaar molukken - wonen

Willem was negen maanden oud toen hij in mei 1951 met zijn vader, moeder en oudere broer Anies vanuit Indonesië in Nederland aankwam. De duizenden Molukkers werden in verschillende opvangkampen in Nederland ondergebracht. Willems gezin kwam terecht in woonoord Schattenberg, op het terrein van het voormalige deportatiekamp Westerbork in Drenthe. “Als kind besef je niet echt dat je in een voormalig nazi-kamp woont. Het prikkeldraad en de wachttorens stonden er nog, maar voor mij en mijn broer was het gewoon de omgeving waarin we opgroeiden. We woonden met het hele gezin in één kamer van een barak. In de winter was het er ijskoud.” Ondanks de sobere omstandigheden herinnert Willem zich ook de gewone dingen van een kinderleven. “We speelden buiten, gingen naar school op het kamp en er was zelfs een kleine bioscoop waar je voor een paar centen naartoe kon. Toen we wat ouder waren, hielpen we onze moeder met eten halen uit de gaarkeuken. Pas achteraf realiseer je je dat het een bijzondere tijd was.” Zijn ouders hebben Willem eigenlijk nooit verteld hoe zíj hun aankomst in Nederland hebben ervaren of hoe ze werden behandeld. “Ze wilden vooral dat wij als kinderen zo onbezorgd mogelijk konden opgroeien.”

In de Molukse wijk

Molukken 75 jaar - inspiratie - ouderenwijzer

Rond 1956 verhuisde het gezin Harmusial naar het Molukse kamp De Haven in Breskens. Inmiddels was Willems vader door een noodlottig ongeval om het leven gekomen. “Voor mijn moeder, die nog een kind had gekregen, was het goed om dichter bij familie te wonen en mijn oom woonde in Zeeland. De woningen daar waren ook beter dan de houten barakken in Westerbork.” In De Haven leert zijn moeder Jonathan Siwalette kennen. Ze trouwt met hem en Jonathan wordt daarmee Willems stiefvader. Uiteindelijk verhuist het gezin in 1963 naar de Molukse wijk in Breda, waar het uitgroeit tot een gezin met twaalf kinderen. Hier ervaart Willem een sterk gevoel van saamhorigheid. "De mensen keken naar elkaar om, maar er was ook veel sociale controle. Als tiener had ik daar op een gegeven moment genoeg van ben ik op mezelf gaan wonen." Toch vindt Willem het belangrijk dat Molukse wijken behouden blijven. "Het zijn plekken waar onze taal, cultuur en tradities worden doorgegeven aan nieuwe generaties."

Eindelijk erkenning

Moluk willem - 75 jaar - ouderenwijzer - informatie

Dit jaar wordt er uitgebreid stilgestaan bij het feit dat de Molukkers 75 jaar in Nederland zijn. Dat waardeert Willem enorm. "Onze geschiedenis is veel groter dan alleen de treinkapingen. De tweede generatie vroeg weliswaar aandacht voor de positie van Molukkers en voor het ideaal van een onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS), maar voelde zich jarenlang miskend door de Nederlandse overheid. Het blijft een gevoelig onderwerp, maar gelukkig is er nu ook ruimte voor een historisch verhaal." Willem noemt de onthulling dit jaar van het monument Ulu Kora in Rotterdam, de excuses van de Nederlandse regering en de initiatieven van gemeenten om grafrechten van voormalige KNIL-militairen te bekostigen, belangrijke stappen. "Eindelijk is er erkenning voor het leed dat de Molukkers is aangedaan en voor de manier waarop zij hier zijn behandeld. Het is jammer dat veel mensen van de eerste generatie dit niet meer kunnen meemaken." Over eventuele herstelbetalingen is hij duidelijk. "Voor mij persoonlijk hoeft dat niet. De erkenning betekent voor mij het meest."

Reacties

Reactie

Uw e-mailadres wordt niet getoond. Alleen uw naam is zichtbaar bij de reactie.